'Επιλέγω Ειδικό Ψυχικής Υγείας με Προσοχή' της ψυχολόγου Ειρήνης Πίκη

2019-08-02 18:05

Συντάκτης: Ειρήνη Πική, Ψυχολόγος

Ο άνθρωπος που επιθυμεί να βοηθηθεί από έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας, δικαιολογημένα, ενδέχεται να μην γνωρίζει με ποιά κριτήρια να επιλέξει ειδικό ώστε να βοηθηθεί στη διαχείριση των δυσκολιών του.

Στην Ελλάδα επικρατεί μια σύγχυση σχετικά με το νόημα των τίτλων ειδικών ψυχικής υγείας και οι νόμοι μας δεν καλύπτουν ακόμα την πολυπλοκότητα των σχετικών επαγγελμάτων. Συνηθίζεται λανθασμένα να αποκαλείται ‘Ψυχολόγος’ οποιοσδήποτε ειδικός (πτυχιούχος ή μη) πραγματοποιεί συνεδρίες με θεραπευόμενους. Αντιθέτως, σε άλλες χώρες, όπως λ.χ. στην Αγγλία, το επάγγελμα του ‘ψυχολόγου’ συνδέεται με θεωρητικές ή ερευνητικές δράσεις, ενώ το πρακτικό κομμάτι με τους θεραπευόμενους απαιτεί επιπλέον πρακτικές εκπαιδεύσεις και τίτλους (βλ. συμβουλευτικός ψυχολόγος, κλινικός ψυχολόγος, ψυχοθεραπευτής, ψυχαναλυτής).

Ο τίτλος ‘Ψυχολόγος’ είναι νομικά κατοχυρωμένος με βάση το Ελληνικό Δίκαιο, σύμφωνα με το οποίο, το επάγγελμα του ψυχολόγου μπορούν να ασκήσουν μόνο κάτοχοι Άδειας Ασκήσεως Επαγγέλματος Ψυχολόγου. Οι κάτοχοι της εν λόγω άδειας έχουν αποκτήσει ανάλογο τίτλο σπουδών στην Ψυχολογία από Ελληνικά ή αναγνωρισμένα Πανεπιστήμια του εξωτερικού. Επιτρέπεται να ασκήσουν το επάγγελμα του ψυχολόγου, ενώ ενδέχεται να έχουν μόνο ακαδημαϊκές πιστοποιήσεις και ελάχιστη ή καθόλου πρακτική άσκηση. Αυτό σημαίνει ότι ενώ μάλλον γνωρίζουν θεωρητικά τις ψυχικές δυσκολίες, πιθανώς να μην έχουν εκπαιδευθεί στο πώς να τις αντιμετωπίζουν πρακτικά σε θεραπευτικές συναντήσεις. Προς το παρόν δεν έχει αναγνωριστεί νομικά στη χώρα μας κανένας τίτλος ειδικού ψυχικής υγείας (π.χ. Ψυχοθεραπευτής), πέραν του ψυχολόγου και του ψυχιάτρου.

Στην πραγματικότητα, ψυχολόγος είναι ο/η πτυχιούχος ψυχολογίας, σύμβουλος είναι κάποιος που ολοκλήρωσε την (συνήθως διετή) εκπαίδευσή του στη συμβουλευτική.

Ψυχοθεραπευτής είναι κάποιος που ολοκλήρωσε την (συνήθως τετραετή) πρακτική εκπαίδευσή του σε κάποια προσέγγιση της ψυχοθεραπείας και ψυχαναλυτής είναι κάποιος που ολοκλήρωσε την (συνήθως πενταετή) πρακτική εκπαίδευσή του στην ψυχανάλυση. Όταν γίνεται με τον ειδικά καταρτισμένο ειδικό, στην ψυχανάλυση πραγματοποιούνται δύο ή περισσότερες σταθερές συναντήσεις την εβδομάδα, στην ψυχοθεραπεία (οποιασδήποτε προσέγγισης συμπεριλαμβανομένης και της ψυχαναλυτικής ψυχοθεραπείας) πραγματοποιούνται συστηματικά εβδομαδιαίες συναντήσεις, ενώ η συμβουλευτική μπορεί να πραγματοποιείται σε λιγότερες συναντήσεις το μήνα.

Υποστηρίζεται ότι η ψυχοθεραπεία είναι αποτελεσματικότερη και βαθύτερη από τη συμβουλευτική, που δεν έχει νόημα να διαρκέσει περισσότερο από δύο έτη. Ενώ ο συμβουλευτικός ψυχολόγος εστιάζει σε πιο καθημερινά προβλήματα, ειδικοί όπως ο ψυχολόγος-ψυχοθεραπευτής, ο κλινικός ψυχολόγος και ο ψυχολόγος υγείας έχουν εκπαιδευτεί και πάνω σε έντονες ψυχικές διαταραχές.

Όταν χρειάζεται να παραπέμψω κάποιον σε άλλον ειδικό, προσέχω ο ειδικός να διαθέτει επάρκεια σε πολλά επίπεδα, λαμβάνοντας υπόψη πλευρές θεωρητικές, πρακτικές, εμπειρίας και προσωπικής ανάπτυξης. Βεβαίως στους παρακάτω κανόνες μου υπάρχουν λαμπρές εξαιρέσεις επαγγελματιών που με λιγότερες ή διαφορετικές πιστοποιήσεις παράγουν αξιόλογο έργο. Από την άλλη, προσέχοντας τα παρακάτω κάποιος μπορεί να αποφύγει ψυχοφθόρα μπερδέματα.

  1. Ακαδημαϊκή Κατάρτιση

Ο επαγγελματίας που είναι πτυχιούχος ψυχολογίας είναι επαρκώς (αλλά μόνο) θεωρητικά καταρτισμένος για να αναλάβει θεραπευόμενους. Τα σχετικά μεταπτυχιακά και διδακτορικά διπλώματα παρέχουν επιπλέον συνήθως θεωρητικές γνώσεις στο αντικείμενο της εργασίας.

Οι σπουδές στην ψυχιατρική εστιάζουν σε έντονες διαταραχές, καθώς και στην αντιμετώπιση τους μέσω λήψης φαρμακευτικής αγωγής. Για να εργαστεί κάποιος ως Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας (ΣΨΥ) αρκεί συνήθως να έχει ολοκληρώσει δύο προπτυχιακά χρόνια σπουδών που είναι ισάξια με το πρώτο έτος σπουδών για το τριετές ή τεταρτοετές πτυχίο ψυχολογίας.

  1. Πρακτική Εξειδίκευση

Ο ψυχολόγος που έχει ολοκληρώσει τουλάχιστον 4ετή ειδίκευση σε κάποια ψυχοθεραπευτική προσέγγιση, είναι κατάλληλα καταρτισμένος για να ασκήσει το επάγγελμα του ψυχοθεραπευτή.

Οι ψυχολόγοι που έχουν ολοκληρώσει τα πρώτα χρόνια της πρακτικής ειδίκευσης γίνονται ψυχολόγοι-σύμβουλοι και, ιδανικά, θα αναλάβουν αποκλειστικά σχετικά βραχύχρονες παρεμβάσεις σε ήπια ψυχολογικά προβλήματα. Οι ψυχίατροι και οι πτυχιούχοι άλλων σχολών (όπως κοινωνιολογίας) μπορούν να ολοκληρώσουν ειδίκευση στην ψυχοθεραπεία αλλά είναι πιθανό να μην έχουν το θεωρητικό υπόβαθρο ενός ψυχολόγου (δες και νούμερο 1).

  1. Εμπειρία

Η πρακτική εξάσκηση στο επάγγελμα παρέχει την εξοικείωση που θεωρώ ότι παίζει σημαντικό ρόλο στην αποτελεσματικότητα της εκάστοτε ψυχοθεραπείας. Επιπροσθέτως, η εμπειρία που βοηθά τον ειδικό να εστιάσει πιο συγκεκριμένα στα θέματα που απασχολούν τον κάθε θεραπευόμενο, πιστεύω ότι είναι ένας σχετικά αξιόπιστος δείκτης για την θεραπευτική αποτελεσματικότητα. Η βασική πρακτική εμπειρία εξάλλου αποτελεί μία από τις προϋποθέσεις για να γίνει μέλος κάποιας ένωσης ψυχοθεραπευτών ένας/μία ψυχολόγος. Περαιτέρω γνώσεις σε πιο συγκεκριμένα θέματα μπορούν να διευρευνηθούν μέσω του βιογραφικού του κάθε επαγγελματία.

  1. Προσωπική και Επαγγελματική Ανάπτυξη

Η ολοκληρωμένη προσωπική θεραπεία του θεραπευτή, οι συχνές εποπτείες και η συνεχιζόμενη εκπαίδευση είναι απαραίτητα εργαλεία για το ρόλο του ψυχοθεραπευτή. Όσον αφορά την θεραπεία του θεραπευτή, κατά τη γνώμη μου, είναι πιο δύσκολο να κατανοήσεις τον άλλο όταν δεν έχεις ‘βρεθεί στη θέση του’ και όταν έχεις προσωπικά θέματα που δεν έχεις επεξεργαστεί σε βάθος.

Εποπτεία λέγεται η παρακολούθηση και ενίσχυση της επαγγελματικής πορείας συνήθως από κάποιον πιο έμπειρο θεραπευτή.

Για να γίνει δεκτός κάποιος ψυχολόγος- ψυχοθεραπευτής ως μέλος συλλόγου θεραπευτών χρειάζεται (για τις περισσότερες προσεγγίσεις) να βρεθεί για μεγάλο διάστημα σε ρόλο θεραπευόμενου, να έχει εποπτευθεί συστηματικά η εργασία του και να έχει παρακολουθήσει επιπλέον εκπαιδευτικά σεμινάρια. Ένα παράδειγμα εξαίρεσης στον παραπάνω κανόνα είναι η βασική προσέγγιση της γνωσιακής-συμπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας, όπου δεν απαιτείται πάντα η προσωπική θεραπεία του ίδιου του θεραπευτή.

Ωφέλιμο θα ήταν να μιλήσετε με κάποιον ειδικό ώστε να σας προτείνει εξατομικευμένα ικανούς συναδέλφους, διότι παίζουν ρόλο και άλλα ζητήματα. Για παράδειγμα, είναι σημαντικό το να υπάρχει κατάλληλη ‘χημεία’ μεταξύ θεραπευτή και θεραπευόμενου και να ταιριάζει η θεραπευτική προσέγγιση του θεραπευτή με τα προς επίλυση θέματα του συγκεκριμένου θεραπευόμενου.

Συνοψίζοντας, προσωπικά συνιστώ να επιλέξετε μέσω κάποιου ειδικού και ανάμεσα στους επαγγελματίες που έχουν ολοκληρώσει τις ακαδημαϊκές σπουδές τους στην ψυχολογία, έχουν εκπαιδευθεί σε κάποια ψυχοθεραπευτική προσέγγιση και είναι μέλη σχετικού συλλόγου ούτως ώστε να επιβεβαιώνεται η προσωπική τους ψυχοθεραπεία και η εποπτεία τους. Η επάρκεια θεωρητικής κατάρτισης, πρακτικής ειδίκευσης καθώς και επαγγελματικής και προσωπικής εμπειρίας είναι αναγκαία.

 

 

Το Site έχει την άδεια της ΑΕΠΙ.

Τα Μουσικά έργα παρέχονται μόνο για ιδιωτική χρήση κάθε επισκέπτη – χρήστη και απαγορεύεται η με οποιονδήποτε τρόπο περαιτέρω εκμετάλλευση αυτών χωρίς την προηγούμενη άδεια της ΑΕΠΙ.

Επικοινωνία

Ραδιόφωνο Άνω Βριλησσίων radioanovrilissia@yahoo.com